Zumtobel & Kroma işbirliğiyle düzenlenen The Cube ve Yeni Trendler etkinliği, mimari aydınlatma konusunda yeni trendleri konuşmak amacıyla 18 Kasım 2011 Cuma günü Yapı Endüstri Merkezi’nde gerçekleşti.

Etkinlikte; aydınlatma konusunda dünyada önemli bir yere sahip olan Avusturya merkezli Zumtobel Lighting GmbH yetkilileri, Kroma Mühendislik & Aydınlatma firmasının çözüm ortakları, Türkiye’de devam eden birçok önemli projenin mimarı, tasarımcı ve yatırımcıları bir araya geldi.

Yalın ve beyaz hatları ile dikkat çeken 18 m² Cube içerisinde mağaza ve ofis uygulamalarına yönelik en son teknolojiyi içeren aydınlatma çözümleri tanıtıldı. Ankara, Bursa ve İzmir gibi illerden gelen katılımcılar etkinlik kapsamında, mimari ve ışık ilişkisi değerlendirilerek yeni trendler hakkında konuştu.

550 katılımcı ile yoğun bir ilgi gören etkinlik, Philips Aydınlatma Türkiye Genel Müdürü Ülkem Kırımlı’nın açılış konuşmasıyla başladı. Kırımlı konuşmasında; aydınlatma tasarımına ilişkin bu konferans dizisine sağladıkları katkıdan ötürü duyduğu memnuniyeti dile getirerek, sunumlar ile etkinliğe katkıda bulunan tasarımcılara teşekkür etti. Kırımlı’nın ardından söz alan PLD Türkiye Editörü Emre Güneş, ‘Mimaride Işık’ konferans dizisine sağladıkları katkıdan ötürü Philips ve YEM’e  teşekkür etti.

Açılış konuşmalarının ardından, Licht Kunst Licht AG’in aydınlatma tasarımcısı Alexander Rotsch; Essen’de hayata geçirdikleri ThyssenKrupp Quarter projesini anlattı. Kurumsal Aydınlatma Tasarımı’ (Corporate Light Design) başlıklı sunumu boyunca Rotsch; işveren, tasarımcı, mimar arasındaki güçlü işbirliğinin aydınlatma tasarımının başarıya ulaşmasındaki önemine dikkat çekti.

Konferans; Arup Aydınlatma’dan Brain Stacy’nin, Formula 1′e ev sahipliği yapan YAS Island’ın odak noktasını oluşturan YAS Hotel projesini anlatmasıyla devam etti. Her iki tasarımcının da özellikle üzerinde durduğu nokta, gece görsel bir şölene dönen aydınlatma tasarımının, gündüz nasıl bir imge ile ortaya çıktığı oldu.

Klavuz, basit ve sade bir dil ile yazılmış. Hem LED aydınlatma ile ilgili tanımlamalara hem de dikkat edilecek konulara yer veren klavuz International Electrotechinal Comission (IEC tarafından yayınlanan standartlara ve LED teknolojisinin yeni gelişmelerine dayandırılarak hazırlanmış.

Editör notu: Şu anda LED teknolojisi bir çok üretici de dahil olmak üzere hepimizin başını döndüren bir şekilde hızlı gelişiyor. Standartları da netleşemediği için LED armatürleri ile ilgili iddialar bazen haddini aşabiliyor. %80 tasarruflu ya da 50.000 saat ömürlü duymaya alıştığımız pazarlama cümleleri haline geldi. Ancak LED armatür sadece bir ışık kaynağından oluşmuyor, elektronik devrelerinden, çipe kadar bu performansı etkileyecek bir çok etmen var. Bunları gözönünde bulundurabilmek için iyi bir klavuz ihityacı açıktı.

Klavuzu pdf formatında indirmek için alttaki linki kullanabilirsiniz.

Guidelines for Specification of LED Lighting Products 2011

Hatırlarsınız bir dönem ‘sürekli aydınlık için bir dakika karanlık’ kampanyası vardı. Gece 21.00 oldu mu ‘tüm Türkiye’ bir dakikalığına ışıklarımızı söndürüyorduk. Karanlıkta kalan, örtbas edilen gerçekleri aydınlığa çıkarmaktı buradaki amaç. Şimdi anlatacaklarımızın bu konuyla hiçbir bağlantısı yok. Ama ikisi de aydınlık bir geleceği hedefliyor. Biri soyut biri somut!

Küresel ısınmanın yol açtığı enerji kaynaklarındaki azalmanın, geleceğimiz için ne kadar büyük bir tehlike oluşturduğunun farkında mıyız? Peki bunun için bir şeyler yapıyor muyuz? İklim değişikleri, yağmurların kimi yerde sel kimi yerde kuraklık olarak baş göstermesi, temiz su kaynaklarının azalmaya başlaması, domino taşı gibi birbirini devirerek santralleri ve dolayısıyla tüm dünyanın enerji kaynaklarını etkiliyor. İnsanoğlunun da har vurup harman savurmasını hesaba katarsak çok değil 10-20 yıl içinde susuz, ışıksız, ağaçsız bir gezegen bizi bekliyor.

WWF (Doğal Hayatı Koruma Vakfı), ilki 2007 yılında Avustralya’da başlayan ve 2008’de globalleşen Earth Hour (Dünya Saati) kampanyasını, bu yıl küresel ısınma kapsamından bir tık öteye götürerek gezegenimize adıyor. 26 Mart 2011 Cumartesi 20.30 – 21.30’da güvenlik harici aydınlatmalarımızı dünyayla aynı anda 60 dakikalığına kapatıyoruz.

2010’da Boğaziçi Köprüsü’nün yanı sıra 250 kurum, 7 belediye, İstanbul Valiliği ve binlerce hanenin katılımda bulunduğu kampanyada bu yıl Boğaziçi Köprüsü – Eiffel Kulesi vs. gibi – dünyadaki ışığı kapatılan sembolik yapılar listesinde yer alıyor.

WWF-Türkiye Genel Müdürü Tolga Baştak açıklamasında; “Doğal kaynaklar üzerinde yarattığımız baskı yani ekolojik ayak izimiz, gezegenimizin biyolojik kapasitesini yüzde 50 aştı. Bu artışın en büyük bölümünü karbon emisyonlarımız oluşturuyor. Bu durum çağımızın en büyük tehdidi olan iklim değişikliğiyle sonuçlanıyor. Bu şekilde devam edersek tüketimimizi karşılamak için 2030 yılında iki, 2050 yılında 2.8 gezegene ihtiyacımız olacak. Dünya Saati kampanyası ile bu yıl katılımcılarımızdan ışıklarını kapattıkları bir saatin ötesine geçerek gezegenimizdeki yaşamın sürekliliği için günlük hayatta alabilecekleri önlemleri düşünmelerini istiyoruz.” diyor.

WWF- Türkiye, gezegenimizin geleceğini düşünen duyarlı vatandaşları 26 Mart 2011 Cumartesi 20.30 – 21.30’da Earth Hour Kampanyası’na davet ediyor. Kampanya katılım formuna ve ayrıntılı bilgiye www.wwf.org.tr adresinden ulaşabilirsiniz.

İstanbul’un değişmez simgelerinden biri olan İstanbul Üniversitesi Beyazıt Yangın Kulesi, İstanbul Üniversitesi, Siemens ve OSRAM’ın işbirliği sonucunda gerçekleştirilen aydınlatma projesiyle eski günlerine geri döndü. Tarihî Yarımada’nın kalbinde yer alan 261 yaşındaki İstanbul Üniversitesi Beyazıt Yangın Kulesi ışıkları ile eskiden olduğu gibi İstanbullulara bir sonraki günün hava durumu hakkında bilgi verecek.

Tarihi eserlere zarar vermeyen teknoloji

Tarihi eserlere zarar vermeyen LED teknolojisi ile aydınlatılan Beyazıt Kulesi, İstanbullulara ertesi gün havanın nasıl olacağını da bildirecek. Gerçekleştirilen ışıklandırma sistemine göre mavi açık ve güneşli; yeşil yağmurlu; sarı sisli havayı; kırmızı ise kar yağışını simgeliyor.Beyazıt Kulesi bir önceki aydınlatma çözümüne göre yüzde 60 enerji tasarrufu sağlayacak. Atmosfere salınan sera gazında yıllık 19 ton azalma sağlanacak. Bu da yıllık 1000 adet ağacın kurtarılması anlamına geliyor. Kullanılan yeni armatürlerin ömürlerinin 3 kat daha uzun olması sayesinde bakım maliyetleri yüzde 70 oranında azalacak.

Tarihçesi:

İstanbul Üniversitesi Beyazıt Yangın Kulesi, çıkan yangınları haber vermek amacıyla 1749 yılında, 85 metre yüksekliğinde ve ahşap olarak inşa edildi. 1756′daki Cibali yangınında yandı. 1826′da yeniden yapılan kule Yeniçeri ayaklanmasında tekrar yandı. 1828 yılında, Sultan II. Mahmut zamanında, Mimar Senekerim Balyan’ın tarafından tekrar yapıldı.

İstanbul Üniversitesi Beyazıt kulesi Cumhuriyet döneminde de kullanıldı. Yangın gözetleme amacının yanında hava durumu İstanbul Üniversitesi Beyazıt Yangın Kulesi’ndeki ışıklarla bildirilmiş. 1995 yılına kadar, Beyazıt Kulesi’nin ışıkları, mavi yandığı zaman havanın açık, yeşil yandığı zaman yağmurlu ve sarı yandığı zaman sisli olacağını, kırmızı yandığı zaman kar yağacağını göstermiş. Orijinalliğinin korunması için, bugün hava durumu yine aynı renklerle veriliyor.

Galata ve Unkapanı köprülerinin açık/kapalı konumları da kule ışıkları ile belirlenirmiş. Sabaha karşı saat dörtle altı arasında kulede yeşil ışığın yanması Haliç’teki gemilerin Marmara Denizi’ne, kırmızı ışığın yanması Marmara Denizi’ndeki gemilerin Haliç’e geçeceği; çift kırmızı ışığın yanması ise köprülerin kapalı olduğu anlamına gelirmiş.

Uluslararası Aydınlatma Tasarımcıları Derneği (IALD) tarafından uygulanan IALD LightMap, aydınlatma tasarımcılarının pusulası oldu. LightMap, dünyadaki en kaliteli aydınlatma örneklerinin bulunduğu yerleri harita üzerinde gösteren bir sistem. GoogleMaps ara yüzü yardımıyla dünyada online olarak seyahat ederek, aydınlatma tasarımın en iyi örneklerinin nerelerde olduğunu görebiliyor, tasarımlar hakkında bilgi alabiliyorsunuz. Tasarımların yüksek çoğunluğunun IALD üyeleri tarafından tamamlanan projeler olduğu notunu düşmemiz gerekiyor.

Harita, dünyadaki en kaliteli örnekler sarı ikonlarla gösteriliyor. İkonlardan birinin üzerine tıkladığınızda tasarımın adı, tasarımcısı ve nerede olduğu hakkında bilgi alıyor ve mekanın görselini görebiliyorsunuz. Görseli daha yakından görmek için ‘Images’ butonuna, tasarım ve mekan hakkında daha ayrıntılı bilgi edinmek için ise ‘Description’ butonuna tıklamanız gerekiyor.

Dünyanın en kaliteli tasarımlarından bahsederken Türkiye’den hiçbir mekanın veya tasarımın belirtilmediği dikkatinizi çekebilir; fakat bu Türkiye’de kaliteli bir aydınlatma tasarımının olmadığı anlamına gelmiyor. Tamamen IALD’nin seçimi…

LightMap’i İnternet Explorer yerine Firefox veya Safari’de açmanız, teknik sorunlar yaşamamanız için önemlidir.

Bir batı Londra mağazası, geleneksel akkor flamanlı lamba (ampul) almak isteyen müşteriler için ülkedeki tek yer oldu.

Enerji kullanımını azaltmak için tasarlanmış kurallar Eylül 2009’da yürürlüğe girdiğinden bu yana, 100 Watt’lık ampul üretmek ve ithal etmek bir suç oldu.

Alışverişçiler bu ampuller yerine, kompakt flüoresan lambalar almak zorunda kaldılar. Bu lambalar sert, kötü bir ışık verdiğinden ve ilk yandığında uzun zaman kaybedildiğinden dolayı eleştirildi.
Twickenham’daki Kerry Nicolaou, ülkede son kalan ampulleri bularak yasağı başarılı bir işe dönüştürdü.

Nicolaou, ‘’ Bende şu anda birkaç bin ampul var. Ama bu günden güne değişiyor. İnsanlar şu an bu ampullerin uzun süre etrafta olmayacağını fark ettiği için çıldırıyor.’’ diyor. Bay Nicolaou’nun küçük elektronik dükkanı Orbit Elektronik, her gün yeni nakliyeler getiriyor.
N: ‘’ Yeni stoğu almak zor. Etrafta kapanan dükkanları sürekli olarak takip etmek ve dağıtım firmalarının depolarında kalmış ürünleri bulmak zor olabiliyor. Newcastle’da nerede bir dükkanın kapatılacağını duysam hemen oradan tüm stoğu satın alıyorum.’’

Bay Nicolaou (55), 21 yıllık bir televizyon tamirciliği eğitiminden sonra bu dükkan açtı.

Dört ay önce, tüm 75 Watt’lık ampuller yasaklandı. Gelecek Eylül, sıra 60 Watt’lık ampullere gelecek.

N: ‘’100 Watt’lık ampuller en büyük satıcılardır – fakat onlar hızlı tükenir – ve nadir 200 Watt’lık ampuller ise gelir gelmez tükenir. Birkaç gün önce böyle bir adetli ürün buldum fakat bir günde tükendiler. İnsanlar gerçekten daha eski ampullerin çok daha parlak olduğunu, çok daha güzel ışık saçtığını düşünüyor. Burada o ampulleri satacak dükkanlar yok, bu yüzden de insanlar temin etmek için uzun bir yola katlanabiliyorlar.

Ampullere harcanacak güç için çevresel kaygılar olmasına rağmen, Bay Nicolaou bu ampulleri satmaya devam edeceğine söz verdi.

N: ‘’Dışarıda daha alabileceğim lamba kalmayana kadar devam edeceğim. Hükümetin fikirlerini değiştireceğinin zor görünmesine rağmen hala umudum var. Ben ampul satan bu eski dükkanda büyüdüm. Ailem bana gülüyor, ama ben gerçek bir iş yaptığımı düşünüyorum.

EDİTÖR NOTU: Bu tür bir haberin Türkiye’de de yer alması için belli bir süre var. Ancak sürecin ne getireceğini tahmin etmek zor değil. Enerji verimliliği başlığı altında alınan kararların ve uygulamaların tekrar tekrar gözden geçirilmesi gerektiğini düşünüyorum. Özellikle bu kararlarda ticari kaygıların rolü unutulmamalı ve dikkat çekilmeli.

Joran’ın üzerindeki t-shirt ise size bahsetmek istediğim Sosyal Işık Hareketi’nin logosu. Kurucuları arasında ALD İstanbul’da bizlerle olan Light Collective ekibi de var.

Aydınlatmanın sosyal yaşam üzerine etkilerinden her fırsatta bahsetmeye çalışıyoruz ancak aydınlatmanın bir lüks olarak algılanmaması ve bunu talep edemeyenlerin de hakkı olduğu gerçeği bazen gözden kaçabiliyor. İşte bu arkadaşlar çok basit olarak bunu söylüyor. İyi aydınlatma, hemen ve herkes için.

Henüz bir web sayfaları yok. Ancak 386 kişi ile kalabalık bir Facebook grupları var. Manifestoları aşağıda, ikna olursanız sizleri de gruba bekleriz.

Sosyal Işık Hareketi Manifestosu (Social Light Movement, SLM)

“Işık bir ayrıcalık değil haktır!”

“Mekanlardan önce insanlar”

Sosyal Işık Hareketi, aydınlatma tasarımcıları ile diğer ilgili kişi ve kurumların, insanların; özellikle de yaşam şartları sebebiyle iyi kalitede aydınlatmaya sahip olamayan insanların, aydınlatma şartlarını geliştirmek amacıyla biraraya gelmelerini sağlayan, kamu yararına yürütülen bir harekettir.

SLM (Social Light Movement) var olma sebepleri şunlardır:

- yoksul yaşam alanları ve insanlar için daha iyi aydınlatılmış ortamlar tasarlamak ve göstermek

- toplumu kendi çevrelerinin tasarımı sürecine dahil etmek

- diğer tasarımcıları benzer çevrelerde, benzer metadojilerle çalışmaya teşvik etmek

- konut birliklerini ve konut yönetim ekiplerini ve sosyal konut mülkiyet yapılarını iyi ışığın faydaları hakkında eğitmek

- şehir idarecilerinin, kent planlamacılarının, mimarların, peyzaj tasarımcılarının, elektrik mühendislerinin ve diğer ilişkili disiplinlerin desteğini kazanmak

- dikkat çekmek, kamu görüşünü uyandırmak, politikacıları ve karar vericileri etkilemek

- aydınlatma tasarımı içinde sorumlu enerji kullanımını desteklemek

- insanları iyi aydınlatma beklentilerinin bir hak olduğuna ikna etmek

- asla sodyum kullanmamak

Yaşasın “Işık Devrimi”

Cambridge Üniversitesi’nde gen araştırmaları yapan bilim adamları ateş

böceklerinin parlamalarına neden olan ‘biyolüminesens’in (canlı organizmalar tarafından kimyasal reaksiyonlarla ışık üretilmesi) farklı organizmalar üzerinde etkili olup olmayacağının peşine düştü. Bu deney tam anlamıyla başarılı olup biyolüminesens ağaçlara geçerse sokakların aydınlatılmasında lambalar tarih olacak. Tabii yağmurda sokak lambaları altında dans etmek de. Bu fikirle elektrikten yüksek oranda tasarruf edilerek hem büyük bir ticari kazanç sağlanacak hem de çevreyle dost olma yolunda bir adım daha atılacak. Etrafın ışıklanması da işin aydınlatmacıları ilgilendiren görsel yanı.

İlk deney başarılı

Değiştirilmiş genleri bir ecoli bakterisinde deneyen uzmanlar başarı sağlayarak kitap okumaya yetecek parlaklıkta ışık kaynağı yarattılar. Uzmanlara göre; elektrik enerjisi gerekmeyeceğinden ve ışık fotonları üretilirken enerji son derece akılcı kullanılacağından süreç çevreye duyarlı olacak. Ayrıca ağaçtaki kimyasal reaksiyonu ateşlemek için gereken yakıt insan atıklarından sağlanabilecek.

Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek, Ankara Günleri kapsamında bulunduğu Şanghay’da Ankara için de sürpriz projeleri olduğunu söyledi. Işıklandırma çalışmalarına belediye binasından başlayacağını söyleyen Gökçek, “Bina üzerinde görüntüyle şov yapıyorsun. Bina yıkılıyor mesela, içinde top oynuyorlar ya da binanın içinden balıklar geçiyor, çiçekler dökülüyor, aşağıya şelaleler akıyor. Muhteşem bir görsel şov yapılıyor.” dedi.

Amerika ve Avrupa’da farklı aydınlatma şekillerini incelediklerini söyleyen Gökçek, “Hangisini yapacağımıza karar vermedik. Amerika daha çok hoşuma gitti. Projektörler konuluyor, belediyenin üzerine yansıtma yapılıyor. Kızılay’a yapacağımız ise LED aydınlatma olur. Kale ve Hacıbayram için de aydınlatmalar düşünüyorum. Onlar Şangay’ın mantalitesiyle aydınlatılacak. Belediye binası için ise internette de videoları olan bir tarz düşünüyorum. Bina üzerinde görüntüyle şov yapıyorsun. Muhteşem bir görsel şov yapılıyor.” diye konuştu. Ankara’nın görsel bazı binalarının aydınlatmalarını belediye olarak yapabileceklerini dile getiren Gökçek, “Alt yapısını ben yapacağım, elektrik parasını o ödeyecek. Şehrin, görselliğinin mükemmel hale gelmesi için, neden olmasın?” ifadesini kullandı. Armada, Ankamall gibi alışveriş merkezlerindeki aydınlatmanın yetersiz olduğunu dile getiren Gökçek, “Aydınlatma var, ama masraftan kaçmışlar. Ankara’ya 40-50 milyon sarf etseniz namı yürür, ne derseniz deyin turist çeker.” şeklinde konuştu.

Kaynak: Zaman Gazetesi